Januar,  2025. godine

Udruženja „Tranzicijska pravda, odgovornost i sjećanje u Bosni i Hercegovini“ iz Sarajeva i „Centar za demokratiju i tranzicionu pravdu“ iz Banje Luke izdavači su trećeg dijela publikacije „Logori i druga mjesta zatočenja za vrijeme rata u BiH 1992-1996“. U publikaciji je dokumentovano 315 logora i drugih zatočeničkih objekata u 49 opština (Banja Luka, Bihać, Bijeljina, Bileća, Bosanska Dubica, Bosanska Gradiška, (Bosansko Grahovo, Bosanska Krupa, Bosanski Brod, Bosanski Petrovac, Breza, Busovača, Čajniče, Čelinac, Donji Vakuf, Drvar, Duvno, Gacko, Glamoč, Gornji Vakuf, Han-Pijesak, Jablanica, Kakanj, Kalesija, Kalinovik, Kiseljak, Kreševo, Kupres, Lopare, Lukavac, Maglaj, Milići, Nevesinje, Novi Travnik, Orašje, Prnjavor, Rudo, Sokolac, Srebrenik, Šekovići, Široki Brijeg, Travnik, Tuzla, Ugljevik, Vareš, Visoko, Višegrad, Zavidovići i Žepče), koji se temelje na presudama Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju, Suda BiH, sudova u BiH, Višeg suda u Beogradu, svjedočenja bivših logoraša i članova njihovih porodica, knjiga, publikacija, medijskih izvještaja i izvještaja domaćih i međunarodnih organizacija. 

U logorima koji su predstavljeni u ovoj publikaciji bilo je zatočeno najmanje 30 000 muškaraca, žena, djece, starijih i bolesnih osoba koji su bili izloženi svakodnevnom fizičkom i psihičkom zlostavljanju, izgladnjivanju i mučenju. U ovim objektima ubijeno je najmanje 300 zatočenika, dok je veliki broj njih preminuo od posljedica mučenja i izgladnjivanja. Za zatočavanja su korišteni predratni zatvori, domovi kulture, škole, kasarne, hoteli, mjesni uredi, sportske dvorane, privatne kuće, stanovi i garaže, prodavnice, kafane, restorani, skladišta, stadioni, sale, klaonice i farme. 

Žene, djevojke i djevojčice su u ovim objektima silovane i seksualno zlostavljane. Veliki broj njih je vođen na prisilne radove koji su se sastojali od obavljanja poljoprivrednih poslova, branja plodova ili brige o stoci dok su muškarci nerijetko vođeni na prve linije fronta gdje su kopali rovove i zemunice, sjekli drva ili nosili ranjenike. 

Urednica publikacije Kemija Hodžić je istakla da je ova publikacija proizašla kao posljedica višegodišnjeg empirijskog istraživanja koje je imalo za cilj popis svih zatočeničkih objekata u Bosni i Hercegovini. „Treći, finalni dio istraživanja predstavlja publikacija u kojoj je dokumetovano 315 zatočeničkih objekata te kao takva predstavlja alat za borbu protiv historijskog revizionizma i relativizacije“. 

Da podsjetimo: U prvoj publikaciji su dokumentovana 321 zatočenička objekta u 15 opština, u drugoj publikaciji 432 zatočenička objekta u 30 opština i u trećoj publikaciji 315 zatočeničkih objekta u 49 opština (ukupno u 94 opštine, 1068 zatočeničkih objekata).

Publikacija je nastala uz finansijsku podršku Nacionalne zadužbine za demokratiju (NED), Evropske unije (EU), Rockefeller Brothers Funda i Civil Right Defendersa (CRD). Njen sadržaj isključiva je odgovornost udruženja Tranzicijska pravda, odgovornost i sjećanje u Bosni i Hercegovini i Centra za demokratiju i tranzicionu pravdu i ne odražava nužno stavove Nacionalne zadužbine za demokratiju (NED), Evropske unije (EU), Rockefeller Brothers Fund i Civil Right Defendersa (CRD).

U nastavku teksta linkovi svih dostupnih publikacija o logorima i drugim zatočeničkim objektima

https://drive.google.com/file/d/10h8sIOpz2SpzIlUbDmGdZGKlJyfxDqnv/view

https://drive.google.com/file/d/1ZsaS11VMDrAD4wIQ0nM8GWJeCihoy3MJ/view?usp=sharing

https://drive.google.com/file/d/1HpHrs-FYikmkhPPyTS6gnMUiz4uoThFy/view?usp=sharing